Eigendomsvoorbehoud

In mijn vorige blog heb ik globaal proberen uit te leggen hoe het werkt met eigendom en de overdracht van eigendom. Bij roerende zaken is de levering één van de voorwaarden voor de overdracht van eigendom. Je kan ook afspreken dat de eigendom niet overgaat totdat voldaan is aan een voorwaarde en deze voorwaarde is meestal betaling van de koopsom.

zonder eigendomsvoorbehoud

Bij de meeste koopovereenkomsten (meestal tussen bedrijven) wordt er een zaak geleverd en wordt er een betalingstermijn afgesproken. Je kan deze betalingstermijn opvatten als een kredietverstrekking door de verkoper. Zoals uit mijn vorige blog naar voren komt is de koper al eigenaar geworden, zonder dat er is betaald.

De wet

In de wet is in artikel 92 van Boek 3 BW opgenomen dat er overeengekomen kan worden dat de eigendom pas overgaat op de koper als er voldaan is aan een opschortende voorwaarde. Deze voorwaarde betreft meestal de betaling van de koopsom.

Het vestigen van een eigendomsvoorbehoud

Een dergelijk voorbehoud moet voor of bij het sluiten van de koopovereenkomst worden overeengekomen. Dat kan in een aparte overeenkomst maar meestal wordt dit voorbehoud opgenomen in de algemene voorwaarden. Dit betekent dan ook wel dat er aan de algemene bepalingen omtrent algemene voorwaarden moet zijn voldaan. Zie hiervoor mijn blog over de geldigheid van algemene voorwaarden.

Het nut van een eigendomsvoorbehoud

Als aan alle voorwaarden is voldaan is er een geldig eigendomsvoorbehoud afgesproken. Zoals vaak bij juridische afspraken zal je er niet veel mee te maken hebben. Maar als de koper de koopsom niet betaalt, dan kan je als verkoper veel profijt hebben van dit voorbehoud.

Als verkoper beroep je je schriftelijk op het eigendomsvoorbehoud en kan je de geleverde zaken weer ophalen. Dit geldt alleen als de koper hieraan meewerkt! Als deze hieraan niet meewerkt zal je als verkoper alsnog naar de rechter moeten stappen en eisen dat de koper de koopsom betaalt, dan wel de geleverde zaak terug zal geven. Hierbij kan je als verkoper dwangsommen eisen en beslag laten leggen. De positie van de verkoper in een procedure is veel sterker met een eigendomsvoorbehoud dan zonder eigendomsvoorbehoud.

Faillissement van de koper

In het geval van faillissement van de koper zal de verkoper maximaal profijt hebben van zijn eigendomsvoorbehoud. Als hij dit voorbehoud niet zou hebben gemaakt, moet hij het bedrag van zijn vordering opgeven bij de curator maar er zal niet worden uitgekeerd. Daarnaast is de verkoper de geleverde zaak kwijt. Deze valt, zoals dat heet, in de faillissementsboedel.

Met een eigendomsvoorbehoud blijft de geleverde zaak, ook in faillissement, eigendom van de verkoper. De curator zal dan ook moeten meewerken aan teruglevering van de zaak. Er kan wel een afkoelingsperiode worden ingeroepen maar dan nog blijft het eigendomsvoorbehoud geldig. Na deze periode kan dan alsnog afgifte worden gevorderd.

Pas op!

Zoals in zoveel gevallen gelden de normale regels niet voor de fiscus. Als de fiscus een zogenaamd bodembeslag legt dan kan je als verkoper naar je eigendomsvoorbehoud fluiten.

Dus hoor je als leverancier geruchten over betalingsproblemen van een koper, wacht dan niet tot er een faillissement is. Haal bij dreiging van een faillissement de geleverde zaken zo snel mogelijk terug en staak verdere levering.

Zie voor een praktijkvoorbeeld dit artikel over het faillissement van V&D en de problemen van de leveranciers. Hier blijkt duidelijk het grote belang van een eigendomsvoorbehoud.